حضانت فرزند مشترک از بعد حقوقی و روانشناسی ( با وجود جدایی والدین)

تبصره - بعد از هفت سالگي درصورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعايت مصلحت كودك به تشخيص دادگاه مي باشد

ماهیت تکلیفی نگاهداری طفل در ماده 1168 قانون مدنی آمده و آن را حق و تکلیف پدر و مادر دانسته است.

حضانت: واژهای عربی است که در لغت به معنای حفظ کردن، در کنار قرار گرفتن و پرورش دادن آمده و در اصطلاح عبارت است از نگهداری مادی (پرداخت هزینههای تحصیل پوشاک و... از جمله اقدامهای متعارف برای نگهداری کودک ) و معنوی(شامل هر اقدامی که لازمه ادامه حیات انسان و پرورش جسم و روح اوست ) از طفل و پرورش و سرپرستی کودک توسط پدر یا مادر و کسانی که قانون مقرر کرده است.

در صورتی که پدر فوت شود یا جدایی بین پدر و مادر اتفاق بیفتد، به موجب قانون اصلاح ماده 1169 قانون مدنی در سال 1382، برای حضانت و نگهداری طفلی که پدر و مادر او جدا از یکدیگر زندگی میکنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است همچنین طبق تبصره این ماده، بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه است.برای بررسی ابعاد مختلف این موضوع را از دیدگاه حقوقی و روانشناسی مورد بررسی قرار می دهیم:

رعایت مصلحت کودک از چند بعد می بایست بررسی گردد: 1- انحطاط اخلاقی والدین 2- خوف و ضرر جانی کودک 3- موارد سلب حضانت والدین که مصادیق آن در مواد (ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی و ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی) به صورات تمثیلی آمده است چون: اعتیاد زیان آور به الکل, مواد مخدر و قمار.اشتهار به فساد اخلاق و فحشا، ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی.سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشا, تکدی گری و قاچاق. ، تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.

ب) بعد روانشناسی:

همانطور که در مورد هر کودکی و رابطه وی با والدین متفاوت می باشد، وابستگی کودک دلایل مختلفی دارد، قبل از پیچیدن نسخههای از پیش تعیین شده برای کودک که فقط معیارهای خاص و کلی در نظر گرفته شود و کودک به یکی از والدین سپرده شود تمام جوانب و به ویژه روحیات گذشته و آینده کودک می بایست در نظر گرفته شود و برای این منظور می بایست از روانشناس کودک نیز کمک جست. و اگر کودک به دلیل ترس از دست دادن یکی از والدین صرفا وابستگی یکی را به دیگری ترجیح داد و حق ملاقاتی برای دیگری در نظر گرفت این امر هر چند در طولانی مدت سبب عدم علقه و عدم ایجاد رابطه عاطفی با دیگری می گردد و این امر آسیب زیادی به کودک و پدر یا مادری که صرفا حق ملاقات دارد وارد میکند و در صورتی که پدر یا مادر در شهر دیگری و دور از هم زندگی کنند این امر وسعت بیشتری می یابد پس به شیوه اصولی ریشه وابستگی کودک را پیدا و بر اساس آن قدم بردارید و تصمیم نهایی به این صورت باید گرفته شود.

حتی بعد از تعیین حضانت به نفع یکی از والدین، انتظار نداشته باشید یک شبه کودکتان تمام مشکلات از جمله وابستگی اش را کنار بگذارد. و همان گونه که سزار بکاریا جرم شناس ایتالیایی، بیان می دارد که بهترین وسیله برای مبارزه با جرم تعلیم و تربیت است و باید تربیت را در بحث اجتماع و خاصه خانواده اهمیت داد چون فرد و طفل در این بستر رشد می کند و باید به این مبحث آن قدر اهمیت ویژه قائل شد که با وجود جدایی والدین از یکدیگر با اقدام های پیش گیرانه و جبرانی در جریان رشد کودک این خلأ وجود یکی از والدین را جبران کرد که منجر به ایجاد یک کودک مجرم در آینده نشود. و به این مهم نیز در نظر گرفته شود که گاه طلاق و یا سلب حضانت یکی از والدین باعث قربانی شدن طفل نمی گردد بلکه می تواند نجات دهنده نیز باشد.